Mijn zoveelste Beatles revival

Hoewel het dik vier decennia geleden is dat the Fab Four uit elkaar gingen, overkomt het me nog steeds één à twee keer per jaar: mijn zoveelste Beatles heropleving.

Onlangs nam ik een oud muziekblad mee als strandliteratuur waarin de groep zoveel jaar na dato kritisch werd geanalyseerd. Het verhaal van de band is mij inmiddels overbekend, maar blijft interessant wanneer het maar vanuit nieuwe perspectieven wordt beschreven.

En ja hoor, voordat ik het wist zat ik het rijke oeuvre van de groep weer met hernieuwde interesse te beluisteren en ontdekte ik toch weer nieuwe details in sommige grijsgedraaide songs.

Alsof de duvel ermee speelde waren er ineens op tv & internet ook weer Beatles-zaken die mijn aandacht trokken.
Deze week was in Het Uur van de Wolf de nieuwe documentaire ‘John Lennon in New York’ te zien, gisteren verscheen de trailer van de Scorsese-film over het leven van George Harrison, die 5 oktober in première gaat.

Bovendien ontving ik vorige week via Twitter een link naar onderstaand filmpje, een flash mob annex karaoke event op Trafalgar Square waar 13.500 mensen ‘Hey Jude’ staan te zingen.



Hartverwarmend filmpje. Moet even op gang komen, maar toont overduidelijk aan dat ik niet de enige ben voor wie de muziek van JPG&R nog steeds springlevend is.

It was 30 years ago today

Herinnering is de troostende stuipstrek van een leven, een hogere soort van nageboorte. Pas wanneer de herinnering is opgedroogd treedt de dood helemaal in, de ontbinding begint wanneer met opgehouden heeft van ons te dromen.

(uit De Helaasheid der Dingen)

Mama don’t go!

Liam Gallagher –voormalig zanger van het zwaar overschatte bandje Oasis- heeft aangekondigd een film te maken over de Apple-jaren van The Beatles.
Op zich interessant omdat tot op heden niemand zich gewaagd heeft de nadagen van de groep in beeld te brengen. De weinige films die over het viertal zijn gemaakt concentreerden zich vooral op de Beatlesmania of - zoals in het niet onaardige ‘Backbeat' (1994)- op de vroege wordingsjaren van de band.

Eerste stappen
De recente film ‘Nowhere Boy’gaat zelfs nog een stapje verder terug in de tijd en behandelt de jeugdjaren van John Lennon in het naoorlogse Liverpool en zijn eerste stappen in het rock & roll en skiffletijdperk.
Grappig is dat in de film de naam Beatles nergens ter sprake komt. ‘Nowhere Boy’ begint met het fameuze gitaarakkoord van ‘A Hard Day’s Night’ en eindigt zeer toepasselijk met een ruwe demoversie van Lennon’s oerschreeuw ‘Mother’.

Sociodrama
Daartussen speelt zich een oer-Brits sociodrama af waarin een rebellerende puberjongen opgroeit tussen twee vrouwen. Aan de ene kant is er de strenge, burgerlijke tante Mimi (die John opvoedde vanaf zijn vijfde), aan de andere zijn biologische moeder Julia die in Lennon’s puberjaren weer nadrukkelijker in the picture was, totdat zij bij een verkeersongeluk om het leven kwam.

Angsten & obsessies
Voor wie een beetje thuis is in het leven van Lennon (zie vooral ‘John Lennon, the life’) levert de film weinig, nieuwe inzichtelijke verrassingen op. Ook de suggestie dat tussen John en Julia een onderhuidse seksuele spanning bestond, is inmiddels bekend terrein.
Daar staat tegenover dat de sfeer van de late jaren ’50 goed getroffen is en bovendien voorzien wordt van een uitstekende soundtrack. Belangrijkste verdienste van de film is dat hij aannemelijk maakt hoe Lennon’s vroege angsten en obsessies zijn verdere leven zouden bepalen én hem later inspireerden tot een aantal klassieke songs.

Leukste momenten zijn de eerste optredens van het pre-Beatlesgroepje The Quarrymen en John’s ontmoeting met Paul McCartney. Dan lijken beroemde oude zwartwit foto’s uit een ver verleden opeens tot leven te komen en wordt eveneens de latere rivaliteit tussen de twee songschrijvers al subtiel blootgelegd.

De film eindigt met de op handen zijnde eerste reis naar Hamburg, waar The Beatles verder gevormd zouden worden. Als part 2 zou je er zo het eerder genoemde ‘Backbeat’ achteraan kunnen bekijken.

Heldenbeelden

Wat erg opviel in Havana was de in het oog springende afwezigheid van Castro-standbeelden. Jezelf goed (liefst larger than life) bij het volk in the picture zetten is normaal gesproken toch een eerste prioriteit van megalomane dictators. Als beeld in de publieke ruimte kwam je vooral zijn oud-collega Che overal tegen, in galeries, op muren en op t-shirts.

Gek genoeg telt Havana ook maar twee standbeelden van Lenin. Ėn –zo las ik bij toeval in de Lonely Planet- één van Lennon, in 2000 onthuld door Fidel hemzelve. Daar moest ik natuurlijk even naar toe, al was het maar voor mijn kleine blogserie ‘The Beatles Are Everywhere’.

Held op een bankje
Na eerst op de Necropolis, de immense begraafplaats van Havana, al een fikse hoeveelheid standbeelden bekeken te hebben, togen wij naar Parque Lennon dat daar op loopafstand in de buurt moest liggen.
De naam ‘park’ suggereert overigens iets meer dan de werkelijkheid. Maar goed, op een beetje haveloos plein met dorre graspollen zat toch maar mooi een van mijn grote helden voor zich uit te staren op een bankje. Zonder bril, dat wel.

De Brillenman van Havana
Uit het niets dook echter een Carmiggeltachtig mannetje in een officieel uitziend tenue op. Omdat Lennon’s ziekenfondsbrilletje om de haverklap gejat werd, was hij in het kader van de Cubaanse werkvoorziening aangesteld als Brillenbeheerder.
Zodra iemand het standbeeld bezichtigt, tovert hij de Lennonbril tevoorschijn en schuift ‘m in de speciale voorgeperforeerde gaatjes. John zou er zeker de humor van in hebben gezien…

Een week ervoor stond ik op een ander eiland tegenover het beeld van een andere persoonlijke held: Bob Marley, wiens muzikale erfenis op Jamaica nog steeds nadrukkelijk doorklinkt.
Gisteren maar weer eens de fraaie documentaire ‘Rebel Music’ bekeken en ondertussen bijna 4 Gig aan Marleymuziek gedownload. Er ging weer een onverwachte muzikale schatkamer open...

Kijk, dat is het mooie van echte iconen: ze blijven ook na hun dood nog interessant & springlevend. Ik vraag me af hoe het Castro zal vergaan.

Sprong in de tijd

De muziek van Beethoven, Mozart, Bach en andere grote componisten geldt al een paar eeuwen als ‘klassiek’. Sinds enkele decennia kennen we die kwalificatie ook in de popmuziek. De muziek van bijvoorbeeld The Beatles gaat tenslotte ook al een paar generaties mee.

Maar wat weten cultuurhistorici over pak ‘m beet 1000 jaar nog over John Lennon, Paul McKenzie… en hoe heetten die andere twee ook al weer?

Post-Beatles genoegens

Het moge inmiddels bekend worden geacht: ik ben een Beatles-fanaat. (De enkele hardnekkige lezers van dit blog weten het al bij zo’n intro: daar komt weer zo’n lange lap tekst!).

Afgezien van wat vroege solo-LP’s interesseert wat de heren na de split in 1970 deden me echter maar matig. The Beatles waren The Beatles toen ze nog met z’n vieren waren; hun kracht was de som der delen.

Het zien van de indrukwekkende én amusante documentaire ‘How the Beatles rocked the Kremlin’ van Leslie Woodhead (met enig geduld hiero integraal te bekijken als Quicktime movie!) zette me toch onverwacht op twee solopaden, respectievelijk die van Paul en George.

Impact op de ziel
Natuurlijk wist ik wel dat The Fab Four in hun gloriejaren stiekem aanbeden werden achter het IJzeren Gordijn, maar hun enorme impact op het Sovjetbewustzijn is mij pas nas het zien van Woodhead’s docu duidelijk geworden. Die boys zitten als vrijheidssymbolen gewoon in de Russische ziel gebakken, zoveel maakt de film wel duidelijk en aannemelijk.

Fab Four folklore
Ronduit aandoenlijk is de ondergrondse folklore die er onder jongeren bestond. Zo was er het hardnekkige gerucht dat het viertal een impromptu concert op Russische bodem had gegeven toen ze een tanktussenstop maakten vanuit Japan. Een unplugged concert, op de vleugels van het vleugels van het vliegtuig maar liefst!

Een nummer als ‘Back in the USSR’ moet daar destijds de soundtrack van een droom geweest zijn.

Vanzelfsprekend is die befaamde Beatles-track (nota bene opgenomen met z’n drietjes –met Paul op drums- toen Ringo kwaad uit de sessies was gelopen) ook prominent aanwezig in de documentaire. En McCartney deed ’t live tijdens het Red Square Concert in Moskou 2003.

Beter laat dan nooit
De clip deed me besluiten dat concert eens in zijn geheel op DVD te lenen. Het mega-event was gek genoeg zes jaar geleden als historisch muziekmoment geheel aan mijn blikveld ontgaan. Tenslotte had ik McCartney’s soloactiviteiten de afgelopen 20 jaar ook nauwelijks echt gevolgd.

Verplichte kost
De DVD in kwestie blijkt een van de meest perfecte concertregistraties te zijn die ik in tijden gezien heb. Niet alleen worden de uitvoeringen van veel Beatles-songs perfect uitgevoerd door een strakke, veelzijdige band (met beer van een drummer!), ook de documentaire, goed gefilmde achtergrondinfo die de nummer doorsnijdt en de bonussen (extra concert in Sint Petersburg, een jaar later) maken dit tot een verplichte kijkervaring voor iedere Beatles liefhebber.

Publiek in de hoofdrol
En dan hebben we het nog niet over de hoofdrol gehad. Die is voor het uitzinnige publiek dat in diverse stadia van euforie & enthousiasme 30 jaar na dato alsnog een ontroerend en meeslepend bevrijdingsritueel ondergaat.

Had er goud voor gegeven om daarbij te zijn geweest. Nou ja, gelukkig hebben we de beelden nog.

Over naar George
Dat laatste geldt gelukkig ook voor het ‘Concert for George’, dat op 29 november 2002 –op de dag af precies een jaar na zijn dood- plaatsvond in de Londense Royal Albert Hall. Ook dat herdenkingsoptreden, georganiseerd door Eric Clapton, was tot op heden geheel aan me voorbijgegaan.

Superbandje
Clapton trommelde een rits bevriende muzikanten bijeen die een grote rol in het leven van George Harrison hebben gespeeld en die superband zorgde voor een bijzonder memorial concert waar de liefde van het podium straalt.
Act de presence gaven o.a. Ravi Shankar, Jeff Lynne, Tom Petty, Billy Preston en de twee surviving Beatles Ringo Starr en Paul McCartney.

George’s hoogbejaarde sitarleraar Ravi Shankar schreef speciaal voor de gelegenheid het prachtconcerto ‘Arpan’ dat onder leiding van zijn dochter Anouschka werd uitgevoerd door een mega-wereldorkest van oosterse en westerse klassieke musici.

Constrasten
Als pauzenummer kreeg het publiek de mannen van Monty Python (wier film ’Life of Brian’ ooit door George werd gefinancierd) voorgeschoteld met hilarische uitvoeringen van ‘Sit on my face’ en ‘The Lumberjack Song’. Een groter contrast lijkt nauwelijks denkbaar.

Daarna was het tijd voor de songs van George, gespeeld door dat superbandje. Prijsnummers? ‘Taxman’ (Tom Petty & The Heartbreakers). ‘My Sweet Lord’ (Billy Preston), ‘Something’ en ‘While my guitar gently weeps’ (met Clapton, McCartney en Starr in de hoofdrol), er zijn hoogtepunten te over.

Reïncarnatie van George
Maar ontroerendst van al is dat tussen die reeks popgiganten een jong, schuchter kereltje meespeelt op gitaar. Het is Dhani Harrison, die een sprekende gelijkenis vertoont met paps in zijn jonge jaren en de aanwezigheid van good old George bij het gebeuren haast tastbaar maakt.

Ik zei het al in een eerder postje: Beatles are everywhere. En het mooiste is: hun publieke en persoonlijke impact blijft me zelfs met terugwerkende kracht nog verrassen.

Here, there and everywhere (2)

In een parallel universum treden The Beatles nog op in kraagloze jasjes, doen ze Shadows-pasjes, en speelt Ringo geen drums, maar gitaar. Bovendien zijn ze met z’n vijven en is hun front man niet John (of Paul), maar een kruising tussen Elvis en Gary Glitter…

Wie nu denkt dat d’Oude Q inmiddels van God los is geraakt door een overdose aan Beatles psychedelica, overtuige zichzelve van het tegendeel aan de hand van dit fillumpie.

Back to Mono!
Het voorgaande is niet meer dan een snel vullertje, want ik heb het hier nog steeds druk met de echte Fab Four. Vandaag via naamgenoot/collega ook de Remastered Mono Mixes ontvangen, en die moeten natuurlijk uitgebreid gecheckt worden.

In de nog steeds (en opnieuw) woedende discussies over welke mixes nou beter zijn, zal ik mij niet snel mengen. Soms heb ik qua compactheid een voorkeur voor mono, de andere keer prefeer ik de doortekendheid van een steroversie. Ik had in een grijs verleden tenslotte niet voor nix zowel de mono- als de stereo-persing van ‘Sergant Pepper’ op LP. Was/is een wereld van verschil.

Zie mezelf binnenkort nog wel eens hun singletjes opnieuw draaien. Dokter, word ik nu al kinds?

Historische momenten

Het is hier in Huize Q nog steeds Beatles Feestweek. Iedere dag belanden er wel één of meer albums uit de Remastered box in de cd-lade om integraal met de ogen dicht te worden herbeluisterd. Gisteren was de cd ‘Help’ aan de beurt en ik maakte acuut weer een trip down Memory Lane.

Wanhoopskreet
De single ‘Help’ kwam uit in de zomer van 1965. Over een paar maanden zou ik 14 worden. The Beatles waren (toen ook al) mijn favoriete bandje, maar pas in later jaren zou ik de genialiteit van hun muziek gaan horen & inzien. Ook had ik toen nog geen flauw idee dat dit poppy nummertje in werkelijkheid een welgemeende wanhoopskreet van John Lennon was.
Samen met het eerdere ‘I’m a loser’ en het latere ‘Norwegian Wood’ behoort ‘Help’ tot de eerste nummers waarin Lennon –onder invloed van o.a. Bob Dylan- tekstueel persoonlijker (en kwetsbaarder) uit de hoek durfde te komen.

Maar ook die teksten hadden toen nog niet echt mijn aandacht. Ik blèrde als pre-pubertje alle liedjes mee in een soort fonetisch Engels. Tot hilariteit van een oudere buurjongen verbasterde ik het Help-refrein zelfs tot ‘Help me get my feets back on the ground’.

Misheard lyrics
Nu komen dergelijke ‘misheard lyrics’ wel vaker voor, ook bij Engelstalige luisteraars.
Het overkwam zelfs Bob Dylan toen hij het viertal op 28 augustus 1964 voor het eerst ontmoette. Hij veronderstelde dat de boys net als hij wel bekend waren met marijuana; ze zongen in ‘I wanna hold your hand’ toch niet voor niets ‘I get high, I get high’? Bawb zat er nog verder naast dan ik met ‘Help’, want ze zongen heel wat anders, namelijk ‘I can’t hide, I can’t hide’.

Bij die gelegenheid werden The Fab Four alsnog door His Bobness ingewijd in de geheime genoegens van pot. The Beatles, hun muziek en de rest van de wereld zouden daarna nooit meer hetzelfde zijn…

Here, there and everywhere

De naderende komst van de Remastered-box doet mij dik 40 jaar na dato mijn zoveelste Beatles-revival beleven.

Collectief bewustzijn
Eerder dit jaar gebeurde dat al bij het lezen van het briljante boek ‘Hoe The Beatles de wereld veranderden’. Een recent artikel in het gezaghebbende Engelse muziek magazine Uncut werd opnieuw aannemelijk en aanschouwelijk gemaakt dat de muziek en de attitude van het viertal inmiddels onderdeel uitmaken van het collectief bewustzijn van (in ieder geval een groot deel van) de mensheid. Als dat wat pompeus moge klinken, dan geldt die stelling toch zeker voor mijn bewustzijn.

Beatlesdingetjes, muzikale citaten of bandjes die er zonder dat ze het soms zonder het te (willen) weten schatplichtig aan zijn, ik kom ze overal en soms nog dagelijks tegen.

Beatles op Bali
Bovenstaand plaatje bijvoorbeeld schoot ik in het voorjaar van 2009 tijdens onze Bali-vakantie, toevalligerwijs het jaar waarin wordt herdacht dat de LP 'Abbey Road' (technisch gezien het slotakkoord van The Beatles) verscheen met als famous final words… Inderdaad ja.
Op diezelfde vakantie vroeg ik een vriendelijke Balinees de essentie van zijn Hindoegeloof aan mij uit te leggen. Zijn antwoord was kort & helder: “I am he as you are me as you are he and we are altogether’. Ik moest me inhouden om niet gevat guitig te repliceren met ‘I am the Walrus, goo goo ga joob’.

Eenmaal terug thuis bleek het stadhuiscarillon als zomerrepertoire zelfs een aantal Beatles songs, waaronder 'Penny Lane', op de vaste uren te laten weerklinken. Tuurlijk, toeval. Wat ik maar wil zeggen is dat The Beatles en hun muziek tot het grote cultuurgoed van de wereld zijn gaan horen.

Voorliefde
Ik persoonlijk heb aan die mannen een voorliefde overgehouden voor driestemmige zang, ronde brilletjes, lekkere bassen, psychedelische kleuren en surreële humor, om maar een paar dingen te noemen. En Harrison’s fascinatie voor Indiase muziek sprong in mijn puberteit blijvend op mij over.

India calling
Pas een paar jaar geleden resulteerde dat in twee Goa-vakanties waarbij ik eindelijk iets van het magische India leerde kennen. Afgelopen weekend zelfs besloten op mijn 60e eindelijk de grote sprong naar het echte India te maken. Als ik het mij gegund is (tja, ‘Tomorrow never knows’ nietwaar?) hoop ik als verjaardagscadeau dan eindelijk een bezoek te brengen aan Varanasi, de heiligste stad van India en er o.a. op de Ganges te dobberen, begeleid door sitarmuziek.

O ja, Varanasi heette ooit Benares. En dat was weer de geboorteplaats van sitarmeester Ravi Shankar, van wie George zijn eerste lessen kreeg. Dezelfde Beatle wiens as in 2001 in de Ganges werd uitgestrooid…

Kijk dat bedoel ik nou, The Beatles zijn gewoon part of my life.

Impuls aankoopje

Komende woensdag (09-09-09, want number 9 was Lennon’s favoriete getal) verschijnt dan eindelijk het complete, geremasterde oeuvre van The Beatles in een fraaie box waar door menigeen al tijden reikhalzend naar werd uitgezien. Ook door schrijver dezes die inmiddels over een kast vol audiovisuele Beatleszaken beschikt.

Digitale restauratie
Natuurlijk staan daar ook de officiële releases uit de 80-er jaren tussen, maar die waren toen nog 1-op-1 zonder remastering analoog op cd gekwakt en klinken nu naar hedendaagse maatstaven wat dunnetjes.
De eerste vier albums verschenen zelfs als mono-cd’s, omdat producer George Martin dat destijds beter vond klinken dan de prille, oorspronkelijke stereo mixes. En de afgelopen jaren is er qua digitale restauratie ook wel heel wat meer mogelijk; dat bleek al bij de release van de waanzinnig mooi doortekende LOVE-cd uit 2006.

De eerste voorbesprekingen van de 16 cd’s (+1 dvd) tellende box zijn lyrisch. Adviesprijs 240 euri (slik!), maar toen bleek dat de Volkskrant Webwinkel dit hebbedingetje bij voorintekening voor € 199 aanbood werd ik supergretig en trok ik mezelf snel over de streep. Dan binnenkort maar wat minder vaak naar Film by the Sea. Kwestie van prioriteitstelling!

Zonnige vooruitzichten
Wat zal ik als eerste aan een luistertest onderwerpen? ‘Revolver’ met ‘Tomorrow never knows’ (een van de meest baanbrekende sonische experimenten aller tijden) of wordt het The White Album, dat mijns inziens het meest zal profiteren van een digitale oppoetsbeurt?
Nee, waarschijnlijk toch maar starten met kant 2 van Abbey Road.
Tenslotte begint die met ‘Here comes the sun’ en dat is wel toepasselijk gezien de nazomerse verwachtingen voor komende week. Hoewel ‘Rain’ eigenlijk mijn favoriete Lennon/Beatles track is…

Beatles revisited (again)

Waarom zou je een boek lezen als je het verhaal al kent? Zeker wanneer je zoals ik een kast vol hebt staan met boeken die allemaal datzelfde verhaal (of facetten daarvan) behandelen. Retorische vraag, die ik zelf ook gelijk beantwoord: omdat sommige verhalen zo interessant zijn dat ze steeds herverteld kunnen worden, mits dat natuurlijk vanuit een nieuwe invalshoek gebeurt.

Ik heb het over de bekende geschiedenis van de invloedrijkste popgroep aller tijden: The Beatles. In dit geval verteld door Steven Stark in zijn boek ‘A Cultural History of the Band That Shook Youth, Gender, and the World’, in Nederland kortweg vertaald als ‘Hoe The Beatles de wereld veranderden’.

De meeste boeken over The Fab Four -en er zijn vele honderden titels- concentreren zich op het wat en laten het waarom grotendeels achterwege. In Stark’s boek uit 2005 staat juist die laatste vraag centraal.

Meer dan de zoveelste Beatles chronologie is dit vooral een sociaal-historische analyse van het Amerika en Engeland in de jaren ’60 waar vier Liverpoolse schoffies als katalysator fungeerden in een razendsnel veranderend politiek en cultureel landschap.

Ik ga dit boek hier verder niet uitgebreid recenseren. Een prima beschrijving is hier te vinden; alleen in de slotalinea kan ik mij niet vinden.

Laat ik volstaan met te zeggen dat dit boek mij als diehard Beatles fan niet alleen aangenaam heeft bezig gehouden, maar vooral ook meermaals verrast heeft door zijn heldere, intelligente studie van een overbekend fenomeen uit de pophistorie.
Het verdient dan ook beslist een plaats in mijn Beatleskast tussen de standaardwerken ‘Revolution in the head’ (Ian MacDonald), ‘The Complete Beatles Sessions’ (Mark Lewisohn) en de Anthology bijbel.

Rooftop revisited

Gisteren was het exact 40 jaar geleden gaven The Beatles hun allerlaatste openbare optreden op het dak van het Apple-gebouw in Londen. De nog geen 20 minuten durende set van vijf songs zou de geschiedenis ingaan als The Rooftop Concert en in 2003 briljant (in Doe Maar style) gepersifleerd werd door de mannen van Jiskefet.

In een vorig leven werkte ik in het theater en wist ik mijn toenmalige baas ervan te overtuigen om The Bootleg Beatles te programmeren in Middelburg. Live popmuziek in het theater, het was toen nog een unicum.

Gouden avond
Zoals de naam al duidelijk maakt ging het hier om een coverband, een van de beste, zo had ik in het circuit horen waaien. Dat bleek geen woord teveel gezegd. Het was een gouden avond met een enthousiast publiek en tegelijk mijn kans om het dichtst bij een live optreden van mijn favoriete band te komen. Of in ieder geval eentje die er verdomd veel op leek.

Dezelfde Bootleg Beatles hadden recentelijk het plan om de geschiedenis te laten herleven op het beroemde dak, maar het memorial concert, dat nationwide live de lucht in zou gaan, werd door de politie afgeblazen uit veiligheidsoverwegingen. Ja, Londen lijkt helemaal klaar voor de Olympics van 2012.

Qua historische synchroniciteit was de beste optie natuurlijk geweest om het optreden gewoon door te laten gaan en er –net als in 1969- na 20 minuten een eind aan te laten maken… door de pliesie.

Hernieuwde kennismaking

Waarom zou een doorgewinterde Beatlesfan - die alle ins & outs vam zijn favoriete bandje al lang kent - voor de vijfde of zesde keer de 10 uur durende Anthology-DVD box integraal herbekijken?

Directe aanleiding is het feit dat ik bijna dagelijks aan het lezen ben in de recent verschenen Lennon-biografie van Philip Norman. Of het de definitieve biografie is, kan ik nog niet echt vaststellen, aangezien ik pas op een derde van het boek ben.

Minitieuze geschiedschrijving
Wat nu in ieder geval al groot respect afdwingt is de nauwgezette manier waarop de auteur Lennon’s jeugdjaren reconstrueert en nadrukkelijk in een sociaal-historische context plaatst.
Zit nu bijna op bladzijde 300 van de 850 pagina’s dikke pil en The Beatles in wording hebben nog maar net kennis gemaakt met hun toekomstige manager Brian Epstein. Geeft wel aan hoe minutieus Norman te werk gaat in zijn lezenswaardige geschiedschrijving die zelfs teruggaat tot aan John’s grootvader en naamgenoot uit de 19e eeuw.

Voegt het boek nog wat wezenlijks toe aan de kennis die ik al bezat over mijn jeugdidool? Jazeker. Het verdiept en verbreedt vooral het overbekende verhaal van een eigenzinnig jochie dat opgroeit in het naoorlogse Liverpool. Daarbij wordt Lennon’s persoonlijkheid op briljante wijze gereconstrueerd en de positieve en negatieve aspecten van zijn karakter verklaard.

Bourgeois tante
Opvallendst is de rol van tante Mimi, bij wie John opgroeide na de scheiding van zijn ouders en de latere dood van zijn moeder Julia. Mimi blijkt een manipulatieve en klassenbewuste bourgeois tante te zijn geweest die het maar nix vond dat haar pleegzoon bevriend raakte met jongens uit mindere wijken, zoals Paul en George. Want hoewel John later op zijn eerste solo-LP zichzelf zou uitroepen tot ‘Working Class Hero’, was hij binnen The Beatles de enige die een middle class opvoeding had genoten.

Ook is er een licht eerherstel voor vader Alf, die volgens John hem gewoon in de steek gelaten had. Norman nuanceert het beeld terdege wanneer hij onthult hoe Alf’s pogingen om zijn zoon weer te zien meermaals stukliepen op het gesloten vrouwenfront van Mimi en haar zussen.

Desert Island Box?
Al lezend kreeg ik de behoefte bepaalde Lennonismes letterlijk met eigen ogen te (her)checken. En wat kun je dan beter pakken dan genoemde DVD-box, de monumentale door The Beatles zelf geautoriseerde en mede samengestelde groepsbiografie?
Zelden op muziekgebied zo’n schatkamer aan uniek beeld- en geluidmateriaal gezien die iedere keer opnieuw verrast door zijn eerlijkheid & compleetheid.

Toch, als je de Anthology-box voor de zoveelste keer bekijkt, blijken zelfs daar enkele kanttekeningen bij te plaatsen. Want hoewel de ex-Beatles hun carrière (en elkaar) in retrospectief oprecht en vaak buitengewoon snedig durven te becommentariëren, viel me dit keer vooral op dat de rol van de vrouwen in hun leven behoorlijk onderbelicht blijft. En dan heb ik het zowel over hun officiële als over hun vele niet-officiële dames.

Gimme some truth
Hoewel drugs en andere schandalen uitgebreid besproken worden, valt er geen woord over de talloze, inmiddels wel bekende escapades van de heren. Waar is bijvoorbeeld Lennon’s befaamde quote “The Beatles' tours were like Fellini's Satyricon. I mean, we had that image, but man, our tours were like something else”?

McCartney’s jarenlange verloofde Jane Asher blijft onvermeld, zijn latere vrouw Linda komt tijdens de Let it be-sessies uit de lucht vallen en het feit dat George zijn Patti verloor aan zijn beste vriend Eric Clapton blijft totaal onbenoemd.

De enige die uiteraard wel uitgebreid aan bod komt is John’s tweede vrouw Yoko. Maar daarvan blijft weer buiten de picture dat de twee al anderhalf jaar lang een weliswaar platonische, maar stiekem ontwikkelende relatie hadden voordat die officieel werd.

Dergelijke hiaten zijn in Philip Norman’s Lennon-boek niet te vinden. Het schetst een uiterst compleet beeld van een complex mens, respectvol en inzichtelijk, maar beslist niet kritiekloos. Zou heel goed kunnen dat dit inderdaad de definitieve biografie is.

Re-make/Re-model

Een deel van mijn niet onaanzienlijke muziekcollectie staat als MP3tjes geparkeerd op mijn computer en die digitale verzameling omvat nu zo’n dikke 11.000 tracks. Als ik een maand op vakantie zou gaan en bij vertrek mijn jukebox start met ABBA, dan kan ik bij thuiskomst nog net de paar laatste nummers van ZZ Top horen spelen.

Een paar van mijn digitale mappen springen er qua vulling tussenuit: Wereldmuziek, Mixes & Mashups, Ambient & Lounge en Beatles. Omdat ik van de laatste groep inmiddels ook op bootleggebied alles wel verzameld had, begon ik ooit te zoeken naar covers van Beatles songs en die deelcollectie beslaat ook al weer vele honderden nummers.

Traditie
Later verruimde mijn zoektocht zich naar covers van klassieke popsongs in het algemeen en die muzikale submap is nog steeds groeiende. Geen wonder, want het ‘coveren’ kent een lange traditie in de muziekgeschiedenis. Beroemd vroeg voorbeeld: ‘Blue Suede Shoes’, oorspronkelijk uitgebracht door Carl Perkins, maar Presley’s versie bepaalde er de beginjaren van de rock & roll mee.
Sommige rock acts brachten/brengen zelfs hele lp’s/cd’s uit met andermans werk (Bowie deed het bijvoorbeeld met ‘Pinups’, Lennon met ‘Rock & Roll’, The Band met ‘Moondog Matinee’).

Reggaesausje
Ook leuk: tribute-albums, geheel gewijd aan één bepaalde artiest of band. Of nog gekker: hele albums die door bands in een nieuw jasje gestoken worden, met als mooiste voorbeeld The Easy Star All-Stars. Deze New Yorkse band nam in 2003 en 2006 twee klassiekers uit de popgeschiedenis onderhanden: ‘Dark Side of the Moon’ en ‘OK Computer’, dompelde ze in een effectief reggaesausje en bracht ze uit als ‘Dub Side of the Moon’ en ‘Radiodread’.

Het zijn slechts enkele voorbeelden, want de lijst is eindeloos.

Eigen draai
Maar wat maakt nu iets tot een goeie cover? Klakkeloos naspelen is natuurlijk niet genoeg, er moet wel iets van een eigen draai of visie aan het oorspronkelijke nummer worden toegevoegd.
Wat al snel werkt is het tempo omdraaien: langzame nummers snel spelen en vice versa. Eén van de beroemdste voorbeelden blijft natuurlijk Jimi Hendrix die Dylan’s akoestische ‘All along the watchtower’ omwerkte tot een gierende powertrack en zo een compleet nieuwe song creëerde, die het origineel zelfs overtrof.

Het is slechts het topje van een muzikale ijsberg. Ik blijf verder zoeken!

Heldenroman als winterpil

The Beatles waren voor mij als prepuber het startpunt van de hedendaagse popmuziek. En zo denk ik er –nu 45 jaar later- nog steeds over.

Zeven jaar durende dollemansrit
Welke groep presteert het bijvoorbeeld heden ten dage om in amper zeven jaar tijd maar liefst dertien klassieke platen af te leveren en zichzelf in de tussentijd continu te vernieuwen? Hun officiële carrière liep van 1963 tot 1970 en kenmerkte zich als een dollemansrit vol massahysterie, schandalen, experimenteerdrift, drugs en gelukkig heel veel goeie muziek.

Iedereen had destijds een favoriete Beatle. De mijne was John Lennon. Ik bewonderde hem vooral vanwege zijn coolness en zijn soms rücksichtlose eerlijkheid om publiekelijk zijn ziel bloot te leggen.

Ongeleid projectiel
Vervulde zijn muzikale partner Paul McCartney de rol van slimme pr-functionaris, Lennon flapte er soms als sympathiek, maar ongeleid projectiel van alles uit. Zijn beruchte opmerking dat The Beatles populairder waren dan Jezus (iets waarvoor het Vaticaan hem deze week zoveel jaar na dato pas 'gratie' verleende) zorgde zelfs voor een eerste kentering in hun internationale populariteit. Desondanks werd Lennon tijdens en na zijn Beatles loopbaan de spreekbuis voor een generatie.

In 1998 -acht jaar na de moord op John- publiceerde Albert Goldman zijn vuistdikke biografie ‘The Lives of John Lennon’ waarin de schrijver zich vooral toespitste op de negatieve karaktertrekken van de ex-Beatle. De wereld reageerde furieus en deed het boek bijna in de ban; Goldman zou uit pure sensatiezucht het publieke imago van Lennon aan gruzelementen hebben geslagen.

Ontluisterd heldendom
Ik was niet echt geschokt dat mijn held ‘ontluisterd’ werd. Lennon was een kwetsbaar mens van vlees en bloed, inclusief egocentrische trekjes, onverwerkte jeugdtrauma’s en aanvallen van onzekerheid. Daar had ik Goldmans boek niet voor nodig, dat had ik al lang begrepen uit zijn songs en zijn media-optredens.

Vandaag kreeg ik van mijn lief als verjaardagscadeau de gloednieuwe definitieve biografie. Geschreven door Philip Norman, 25 jaar geleden ook al verantwoordelijk voor ‘Shout!’, dat algemeen beschouwd wordt als een standaardwerk over The Beatles. En zoiets schept natuurlijk verwachtingen.

Gimme some truth
Ik ben benieuwd wat Norman nog kan toevoegen aan mijn inmiddels behoorlijk uitgebreide kennis over het fenomeen Lennon. Ik hoop & reken op een eerlijk en compleet beeld waarbij het fileermes niet geschuwd wordt.
Tenslotte was na de split van The Beatles John zelf de eerste om op zijn solo-LP’s en in interviews de mythe van de groep door te prikken en te ontleden.

Met deze pil van 850 (!) pagina’s zit ik de komende winter in ieder geval voorlopig gebeiteld.